### Избери јазик

English Slovenščina Македонски

# Добредојдовте во Словенија

Мала земја со многу различни предели, тивки откритија и места што полека почнуваат да се чувствуваат како дом.

Езеро Јасна, кај Крањска Гора. Фото: Denis Sodržnik, travelslovenia.org

Кога многумина од нас првпат пристигнаа во Словенија, ги познававме сликите што најчесто се појавуваат на фотографиите. Знаевме за Бледското Езеро, Љубљанскиот замок, зелените реки и планините покриени со снег. Сè уште не ги знаевме малите нешта што подоцна ќе станат дел од нашето секојдневие.

Не знаевме колку брзо прошетката покрај Љубљаница може да стане лична рутина. Не знаевме дека едно кратко патување може да нè однесе од прометна градска улица до шумска патека, планинска долина или место каде што животот изгледа малку побавен. Не знаевме ниту колку моменти ќе ни изгледаат нови и познати во исто време.

Словенија често се претставува преку својата големина, местоположба или природна убавина. За нас, нејзиното запознавање беше многу полично. Тоа значеше да го почувствуваме ритамот на градовите, да ја забележиме грижата кон природата, да пробаме храна поврзана со различни региони и постепено да пронајдеме свое место во земјата.

## Многу различни предели во една земја

Едно од првите нешта што ја прават Словенија посебна е брзината со која се менува природата.

Земјата се наоѓа на пресекот на алпскиот, медитеранскиот, панонскиот и динарскиот свет. Ова можеби звучи како податок од учебник по географија, но станува многу пореално кога ќе почнеме да патуваме низ Словенија. Во еден правец, планините се издигнуваат над езерата и длабоките долини. На друго место, лозја и отворени полиња се протегаат по поблаги ридови. Кон југ, земјата се отвора во пештери и карстни предели. Покрај морето, воздухот, архитектурата и светлината веќе имаат медитеранско чувство.

Растојанијата можеби се кратки, но местата не изгледаат исто. Блед и Бохињ нудат две различни доживувања на алпската природа. Пиран е сосема поинаков од Марибор. Долината на Соча има свои бои и енергија, додека источните делови од земјата имаат помирен ритам создаден од полињата, лозјата и термалните води.

Токму оваа разновидност овозможува Словенија да се открива полека. Не мора сè да се види одеднаш. Често вреди да се вратиме на истото место во друга сезона, со поинакво време и поинакво расположение.

Лозја во Бела краина и Посавје. Фото: slovenia.info

## Земја што се открива тивко

Словенија не се обидува секогаш да нè воодушеви веднаш. Некои од најубавите места не се и најгласните.

Тоа може да биде патека покрај река, мал градски плоштад рано наутро, локален пазар, рид над некое село или клупа со поглед што случајно сме ја пронашле. Многумина од нас научија да ја ценат оваа тишина. Таа ни дава простор да набљудуваме, да пешачиме и да изградиме сопствен однос со некое место.

Љубљана е добар пример. Центарот може да биде жив, особено кога терасите се полни, но градот има и мирна страна. Само неколку улици подалеку се наоѓаат населби, паркови и патеки покрај реката што имаат сосема поинакво чувство. Градот не бара да брзаме низ него. Тој станува близок преку повторувањето.

Истото важи и за многу други места во земјата. Словенија е полна со места што стануваат значајни затоа што повторно им се враќаме.

Река Љубљаница, Љубљана. Фото: Mankica Kranjec, Nea Culpa, slovenia.info

## Ритамот на секојдневниот живот

Секоја земја има мали навики што тешко се забележуваат однадвор.

Откако поминавме повеќе време во Словенија, многумина од нас почнаа да препознаваат посебен ритам. Договорите често се јасни. Времето се почитува. Природата не се доживува само како место што се посетува за време на одмор, туку како дел од редовниот живот.

За време на сончев викенд, планинарските патеки, велосипедските рути, езерата и парковите се полни со луѓе. Прошетката може да биде дружење, одмор или едноставно дел од денот. Дури и во градовите, зелените површини никогаш не се далеку.

Постои и одредена смиреност во секојдневната комуникација. На почетокот, таа може да изгледа порезервирано од топлината и спонтаноста што многумина од нас ја поврзуваат со Македонија. Со текот на времето научивме дека блискоста се изразува на различни начини. Можеби се создава побавно, но може да биде многу искрена.

И овие разлики се дел од искуството. Да запознаеме друга земја значи и да разбереме дека добрината, пријателството и припадноста не изгледаат исто насекаде.

## Она што ни изгледаше познато

Животот меѓу Македонија и Словенија открива и неочекувани сличности.

Двете земји се доволно мали за местата да се чувствуваат поврзани. Во двете, планините силно влијаат врз пределот и начинот на кој луѓето го поминуваат слободното време. Храната носи приказни од различни региони. Семејните традиции остануваат важни и покрај тоа што секојдневието станува сè посовремено. Луѓето се горди на местото од кое потекнуваат, а тоа често се гледа преку локалните обичаи, јазикот, музиката и храната.

Секако, постојат разлики. Токму тие го прават искуството интересно. Сепак, многу македонски студенти откриваат дека Словенија не изгледа целосно далечна. Некои предели потсетуваат на домот. Одредени зборови звучат познато. Заедничкиот оброк може да го создаде истото чувство на удобност иако јадењата се различни.

Со текот на времето, овие мали поврзувања стануваат важни. Тие ни помагаат да ја разбереме новата земја без да го избришат она што ја прави посебна.

## Природата е секогаш блиску

Тешко е да се зборува за Словенија без да се зборува за природата.

Повеќе од половина од земјата е покриена со шуми, а врската меѓу населените места и природниот предел се гледа речиси насекаде. Ја чувствуваме кога планините се појавуваат на крајот од некоја градска улица, кога реката го обликува центарот на градот или кога шумата започнува веднаш зад станбена населба.

За многумина од нас, ова стана еден од највредните делови од живеењето во Словенија. Природата не бара секогаш голем план. Таа може да биде кратка прошетка по долг ден, викенд покрај езеро, возење велосипед или патување со воз до блиско место.

Словенија нè поттикнува да ги забележуваме годишните времиња. Пролетта ги менува реките и полињата. Летото носи долги вечери и посети на езерата или морето. Есента ги обојува шумите и лозјата. Зимата ги преобразува планините и им дава помирна атмосфера на градовите.

Истото место може да раскажува поинаква приказна на секои неколку месеци.

## Место што станува дел од нашата приказна

Ниту еден вовед не може целосно да објасни една земја.

Словенија не се само Блед, Љубљана, Триглав, пештерите, замоците и фотографиите од зелени предели. Таа е и првата улица што ќе ја научиме без карта. Таа е кафулето во кое луѓето почнуваат да нè препознаваат. Таа е патувањето со воз што станува познато, зборот што конечно правилно ќе го изговориме или местото што ќе му го покажеме на некој што штотуку пристигнал.

За членовите на нашата заедница, Словенија стана многу нешта. Тука студираме, работиме, градиме пријателства, организираме настани и создаваме нови спомени. За некои, таа е привремена станица. За други, станува долгорочен дом. Во двата случаи остава трага.

Преку приказните во овој дел сакаме да ја покажеме Словенија онака како што ние ја запознавме. Не како список на знаменитости, туку како земја составена од предели, луѓе, традиции и мали моменти што остануваат со нас.

Добредојдовте во Словенија. Дајте си време да ја запознаете.